Sosyalist Kültür Dergisi Sayı:9 “Sendikal Düzenin Otopsisi”

Kapitalist dönemde ortaya çıkan emek-sermaye çelişkisinin işçi sınıfı için ortaya çıkardığı temel örgütlenme

yapılarının başında sendikalar gelmektedir. Avrupa’da ortaya çıkan işçi birliklerinin sendikalara evrilmesi daha

sonra modern anlamda siyasal partilerin oluşumunun da ön aşamasını oluşturmuştur. Dolayısıyla, işçi sınıfının

19. Yüzyılda sendikalar üzerinden başlayan mücadelesi aynı zamanda siyasetin toplumsallaştırılması ve

demokratikleştirilmesi mücadelesi olarak da anlam kazanmaktadır. 19. Yüzyıldan itibaren işçi sınıfının olgun-

laşmaya başladığı her coğrafyada ortaya çıkan sendikalar bu temel eksende sınıf mücadelesinin proletarya

için asli örgütü halinde hareket etmiştir. Ancak, yirminci yüzyılın başlarından itibaren ortaya çıkan ve Avrupa’da

güçlenen sosyal demokrasi gibi revizyonist hareketler sendikaları da etkisi altına almaya başlamış, bilimsel so-

syalizmin devrimci yöntemi yerine kapitalist sistem içinde kimi iyileştirmelerle yetinen ve böylelikle sistemin eh-

lileştirdiği bir sendikal anlayışın yerleşmesine zemin hazırlamıştır. Sosyal refah devleti döneminde güç kazanan

ve sermaye gruplarından kimi önemli tavizler de elde eden bu sendikal anlayış, neoliberal dönemde kazandığı

tüm kazanımları kaybetmeye başlamıştır.

Harvey’in deyimiyle, 1980 sonrası neoliberalizmin hâkim paradigma haline gelmesiyle sermayenin emeğe

karşı taarruzu başlamış, işçi sınıfının çalışma şartlarından kazanılmış haklarına kadar büyük mücadeleler

sonucu elde ettiği tüm haklar büyük bir saldırıyla karşı karşıya kalmıştır. Böylesi bir süreç, devrimci özelliğini

kaybeden sendikaları sistemin daha da içine itmiş ve sınıf mücadelesinden uzaklaştırarak düzenin “sivil toplum

örgütlerine” çevirmiştir. SSCB’nin çökmesi ve kapitalizmin “tarihin sonu” olarak vaaz edilmesiyle sermayenin

saldırılarının hızlanması, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de sendikal mücadeleye ve işçi sınıfının örgütle-

nme süreçlerine büyük zararlar vermiştir. İşçi sınıfı parçalanmış, güvencesiz çalışma biçimleri yaygınlaşmış,

taşeronlaşma büyümüştür. Sermayenin saldırıları karşısında işçi sınıfının kolektif kimliğini üreten kurumların

zayıflaması, işçi mücadelesinin çözülmesine yol açmıştır. Bu nedenle sendikal mücadele yalnızca ücret ve çalış-

ma koşullarıyla ilgili bir mücadele değil; hem siyasetin toplumsallaştırılması, demokratikleştirilmesi ve emekçi

sınıfların tarih sahnesine bağımsız bir özne olarak çıkabilmesinin tarihi, hem de düzenin dününü, bugününü ve

bugün işçi sınıfının kazanılmış haklarının sermaye tarafından nasıl yok edilmeye çalışıldığını anlamak için de

önemli bir perspektiftir.

Sosyalist Kültür olarak 15-16 Haziran İşçi Direnişi’nin yıldönümünde çıkarttığımız bu dosyayla; içinde

yaşadığımız düzeni teşhir etmeye, teşhir etmekle de yetinmeyip onun sosyalist alternatifini olgunlaştıracak

tartışmaları sayfalarımıza taşımaya çalıştık. Günümüzde sendikal düzenin aldığı görünümleri ve çelişkileri ird-

elemeyi amaçladık.

Günlerce Ankara’ya yürüyen, Ankara’da yine günlerce kaldırım taşlarında yatarak açlık grevini sürdüren maden

işçilerinin kazanımla sonuçlanan mücadelesi, sermayenin ve düzen bileşenlerinin tüm saldırılarına rağmen işçi

sınıfından umudun kesilmeyeceğini, köklü bir düzen değişikliği için sınıf mücadelesinin ve bu kapsamda işçi

sınıfının vereceği mücadelenin ne denli hayati olduğunu ortaya koymaktadır.

Dosya çağrısına hazırlanma sürecinde kaybettiğimiz devrimci aydınımız Yalçın Küçük’e ise bu sayımızda ayrı

bir yer açmayı önemli görmenin yanı sıra Sosyalist Kültür için bir görev ve sorumluluk saydık.

Her sayıda olduğu gibi bu sayıyı hazırlarken de “ Birlikte üretip birlikte paylaşacağımız başka bir dünya ve ülk-

enin mümkün “ olduğu inancı temel düsturumuz oldu.

SOSYALİST KÜLTÜR YÖNETİM KURULU